Er bestaanongetwijfeld wereldwijd vele manieren van natuurlijk imkeren die we niet kennen.
Wat we hier samenbrengen is bewust “streekgebonden”. Maar dezelfde basisprincipes gelden overal.
De uitwerking kan aardig verschillen. Het uiteindelijke resultaat niet.
Bijen kunnen natuurlijk leven, en doen dat ook, in zowat elke holle ruimte. Bijen zijn ongelofelijk flexibel. Dat is ook de reden waarom ze zich zo intens door de mens laten “manipuleren”.

Op vele fora worden intense discussies gevoerd over “de perfecte kast”.
Maar laten we het simpel houden. De oorspronkelijke bij in onze streken was een bos-bij.
Die leefde vooral in holle bomen in ruimtes die overwegend rond van vorm waren.
Een ronde kast lijkt “ideaal” maar niet gemakkelijk te maken. Een vierkante kast lijkt daar het dichtst bij aan te sluiten maar bijen doen het vaak ook erg goed in een geheel andere behuizing.
Laat ons daarom proberen om wat echt belangrijk is en wat echt het verschil maakt voorop te stellen.
Pakweg “overwinteren op eigen honing” of “zelf raten bouwen” is belangrijker dan rond of vierkant.
We stellen een aantal bestaande methodes voor die de mogelijkheid bieden om de bijen een zo natuurlijk mogelijk leven te laten leiden. Het is aan elke imker om hiermee op stap te gaan en hierin eigen keuzes te maken. Maar verlies vooral niet uit het oog wat essentieel is.



     1. De Eco-Bijenkast
ofVerbeterde Warré – Jean Marie Frèrès & Jean Claude Guillaume.
           Onze “favoriet” om meerdere redenen die we graag verder zullen uitleggen.
           Maar het hoeft niet per sé jouw favoriet te zijn…
           Deze methode is geheel gebaseerd op de methode van de Franse pastoor Warré.(1867-1951)
           Een miskende landgenoot uit de Ardennen, Jean Marie Frèrès (1934-1995), heeft deze
           methode verbeterd. Diens Franse vriend Jean Claude Guillaume leeft aan de voet van de
           Pyreneeën en heeft het werk van Jean Marie in vele artikels en een boek vastgelegd.
     2. Top Bar Hives
        
We gaan ervan uit dat bijen in onze regio’s en klimaat zowat altijd kiezen voor een verticale
          uitbouw van hun nest. Raten worden van boven naar beneden gebouwd en een nest wordt
          verder naar benden vergroot als er meer ruimte nodig is.
          Bijen kunnen echter hun nest ook horizontaal uitbreiden. De Top Bar Hive (TBH) is beperkt in
          de diepte maar geeft de bijen de mogelijkheid om in de lengte alsmaar nieuwe raten toe te
          voegen.
          Deze kast is ontwikkeld in Kenya (wordt vaak Keniaanse kast genoemd) en dat is geen toeval.
          Wellicht is deze kast meer voor warmere klimaten geschikt.
          Maar vooral in de Verenigde Staten (en ook in de UK) wordt dit kast-type vrij intens en met
          succes gebruikt. Dus ook in streken met koude winters.
          Het is een optie …
     3. Bio-Dynamisch imkeren (Gebaseerd op de leer van Rudolf Steiner)
          Rudolf Steiner (1861-1925) ligt aan de basis van de Antroposofische levensleer.
          We kunnen hier niet uiteenzetten waar Antroposofie allemaal voor staat, hoe boeiend ook.
          Het betreft een algemene levensvisie en Steiner heeft vitale onderwerpen als landbouw,
          voeding, opvoeding en onderwijs, geneeskunde enz op geheel eigen wijze uitgebouwd.
          Hij heeft ook de basis gelegd voor het Bio-Dynamisch imkeren. Kortweg BD-imkeren.     
     
4. Andere :
          - Holle boomstammen
            Voor zij die terug willen naar de basis-behuizing van onze bijen.
            Wij kennen vooral “les ruches troncs” uit Frankrijk.
          - PermApiculture (Permanent Apiculture) met de Perone kast
            Slechts een aantal jaren geleden ontwikkelde de Argentijn Oscar Perone deze kast en
            methode. Een kast met een opvallend groot vol

Het is uitgesloten om in een paar volzinnen weer te geven wat natuurlijk imkeren inhoudt.
Waar gaat het vooral om? Wat staat er centraal? Dat proberen we te verwoorden.
Api-centrisch. De honingbij centraal stellen.
Klinkt wellicht evident en er zullen weinig imkers denken: “Dat doe ik niet”
Maar werkelijk kast per kast koningin, werksters, darren, raten, broed en andere kastbewoners samen met stuifmeel, honing en propolis als één volk, als één geheel respecteren en behandelen.
De bijen zichzelf laten besturen per kast. En niet als imker voortdurend ingrijpen en sturen.
Bijen zo dicht mogelijk bij de “wilde” toestand laten leven. Daarbij moeten ze dus zo veel mogelijk zelf afrekenen met “bedreigingen en gevaren”.
Bijen zijn een fantastisch onderdeel in een keten, samengesteld uit alles wat leeft. Iedereen is het eens over het belang van bestuiving, maar er is zoveel meer.
“ Zeg me hoe je imkert en ik zeg je wie je bent” is geen gekke uitspraak.
Natuurlijk imkeren past perfect in dit rijtje: milieubewust, biologische landbouw & tuinieren, permacultuur, natuurlijke bio-voeding enz …
Laat ons meteen ook duidelijk zijn. Natuurlijk en het meest verspreide “modern” imkeren zijn eigenlijk niet te combineren.
Het is inderdaad kiezen. U zult merken waarom: de verschillen zijn echt te groot.
Het vergt een andere manier van denken om de mentaliteit te begrijpen die achter dit, tegelijk oeroude en vernieuwde, concept van bijen houden schuil gaat.
Tegelijk juichen we elke stap in de goeie richting toe.

 
- Twee werelden :
   Zoals we aangaven in de inleiding kan je de wereld van de bijen in twee delen bekijken :
          * De leefomgeving buiten de kast: gedeeltelijk keuze van de imker.
             In België * Bijna overal geïndustrialiseerde landbouw : Pesticiden & andere chemie
                            * Intens gebruik chemicaliën door particulieren : in de tuin en in huis (vervuild
                                 oppervlakte water)
                            * Weinig natuurlijke bossen en bijenweide.
                            * Luchtkwaliteit overwegend niet goed
             Als imker bepaal je waar je kasten plaatst en waar je bijen laat uitvliegen.
             Hoeveel volkeren kan de bijenweide in deze omgeving voeden?
             Wat kan/moet ik doen om voor meer en gevarieerde dracht te zorgen?
             Iets wat goed moet geëvalueerd worden eer je de eerste kast installeert.
          * Het leven binnen de kast : De methode:
             Kast-type & alle handelingen = geheel de keuze van de imker

- Basisprincipes van de methode :
     * Aangepaste behuizing :
              - Ideaal is een vliegomgeving zonder vervuiling…
              - Meeste natuur-imkers gebruiken geen bijen-hal. Kasten staan niet gegroepeerd.
              - Kasten zonder ramen/kaders.
              - Kasten met massieve vloeren (geen varroa-rooster)
              - Kasten en inhoud bestaan alleen uit natuurlijke materialen. Massief hout, stro enz..
     * Methode zelf :
              - Een volk benaderen als één geheel. Dat betekent dat we vermijden om bijen te wisselen
                van kast, om nieuwe koninginnen te introduceren, om broed te verhangen enz...
              - Bijen bouwen alle raten zelf. Geen gebruik en hergebruik van wastafels.
                De bijen bepalen dus ook de celgrootte.
              - Elk volk mag de hoeveelheid darren bevatten die het zelf bepaalt.
              - De kast wordt minimaal geopend. Bij sommige methodes is dat maar twee maal/jaar.
              - De bijen overwinteren op eigen honing.
              - Alleen “overschotten” aan productie worden geoogst (honing, propolis. ..)
                Het oogsten van honing kan absoluut maar mag de nodige wintervoorraden niet aantasten.
                Vaak worden honing en raten samen geoogst. (Raten worden niet hergebruikt)
                Honing wordt daardoor vaker geperst en niet geslingerd.
              - Het bijvoederen gebeurt alleen wanneer dat “onvermijdelijk” is en best met eigen honing.
                Dat betekent geen gebruik van geraffineerde suiker. Hoogstens in noodgevallen als er bijv.
                geen betrouwbare honing beschikbaar is. In dat geval kiest men voor producten van
                biologische oorsprong.
              - Alleen natuurlijke bevruchting.
              - De bijen laten zwermen om zich te vermenigvuldigen.
              - Geen gebruik van “kast-vreemde” producten.
                In de kasten zelf worden geen producten gebruikt die daar niet van “nature uit” kunnen in
                terecht komen.
              - Niet reizen met bijenvolkeren.
Besluit:
“ Terug naar de middeleeuwen? Alle prachtige vooruitgang aan de kant? We leven toch in de 21ste eeuw !!!…”
Als je een ervaren imker bent waren het misschien wel deze bedenkingen die bij jou opkwamen.
Een voorbeeld: Als we persen van honing durven promoten wordt er vaak gereageerd met: “Zo ne plakboel, daar begin ik niet aan…”
Goed georganiseerd honing persen is echt niet minder handig dan slingeren. Slingeren is het logische gevolg van het gebruik van ramen en het hergebruik van wastafels.
Veel zaken worden echter afgewezen door mensen die ze nooit geprobeerd hebben.
Natuurlijk imkeren is minder arbeidsintensief, eenvoudiger en goedkoper dan vele manieren van “modern imkeren”.
Maar pas op: bio-tuinbouw is ook eenvoudig maar is absoluut zoveel meer dan “stoppen met scheikundige mest en sproeien”.
Natuurlijk imkeren is eenvoudig maar toch kan je best goed geïnformeerd en voldoende opgeleid zijn eer je er aan begint ….


        

Natuurlijk imkeren …. Bestaat er dan zoiets als “Niet natuurlijk imkeren?”
Laat ons een vergelijking maken. Er is bio-landbouw, biodynamische landbouw, natuurlijke landbouw, permacultuur, traditioneel-chemische landbouw en nog meer landbouw….
Zoals er veel manieren zijn om planten en voedsel te kweken zo zijn er inderdaad verschillende methodes om te imkeren.
Laat dit meteen duidelijk zijn: wat we hier uiteenzetten is niet dé weg en dé waarheid.
Wel een basis met methodes van bijen houden die het logisch gevolg zijn van een “ecologische levensvisie”.
Probeer maar eens voor jezelf uit te maken van welke soort wereld je droomt en waarop die wereld gebaseerd is. En vooral ook hoever je wilt gaan in het concreet toepassen van je principes en inzichten. Sommigen weigeren hardnekkig te sproeien op hun groenten maar doen dat wel op de paden in de tuin. Anderen opteren voor meer natuurlijke geneeswijzen maar hollen naar het ziekenhuis van zodra ze denken “echt” ziek te zijn.
Wat we doen is het gevolg van onze inzichten, opvattingen, overtuiging, mogelijkheden, inzet, al of niet consequent zijn enz …
Dat is ook zo met bijen houden.
Laat me je meteen uitnodigen om voor jezelf geheel eerlijk te antwoorden op deze vraag:
“Welke is voor jou de belangrijkste reden om bijen te houden?”
Er zijn geen foute of goede antwoorden op die vraag. En we gaan geen mensen veroordelen omdat je eerlijke antwoord “honing” was…Op zich hebben we niks tegen zalige honing!
Maar je kunt ook bijen houden in de eerste plaats om de bijen zelf. Om ze zo respectvol mogelijk in stand te houden, zo dicht mogelijk bij hun natuurlijke levenswijze.

Helaas, helaas, we beseffen volkomen dat dit niet eenvoudig te realiseren is in de context van geïndustrialiseerde en dicht bevolkte regio’s als Vlaanderen.
De levenskwaliteit van elk levend wezen begint bij zijn leefomgeving. Hoe het met ons leefmilieu gesteld is horen we elke dag. Om elke hoek beloeren er onze bijen heel wat bedreigingen.
Wat gezegd van een land waar men zegt dat bijen het beter doen in de stad dan op het platteland omdat daar meer biodiversiteit is? De wereld op z’n kop!
Maar de eerste rapporten over het negatieve effect op bijen van de hoge concentraties fijn stof in de steden zijn al verschenen…. Het gaat hem niet om stad of platteland.
Elke imker zou toch per definitie (al ware het nog maar een beetje) milieuactivist moeten zijn.
Gebruik jij nog belastende chemicaliën in je eigen omgeving? In de tuin, op de paden of terrassen maar evengoed om te wassen en te plassen. Veel komt in oppervlakte water terecht. Bijen drinken…
Velen roepen luid dat er teveel pesticiden gebruikt worden. Volkomen terecht. Wij houden wel bijen maar… wat doen we ten voordele van het leefmilieu van de bij (en van onszelf…)?
Over het milieu zijn dikke boeken te vullen maar dat is niet de eerste bedoeling van deze site.
Voor de bijen begint alles bij hun vliegomgeving maar… daarnaast is er “de methode” waar de imker voor kiest. Daar willen we het hier over hebben.
We brengen info samen die je toelaat te imkeren op een manier waarbij het leven van de bijen in de kast zo dicht mogelijk bij leven in het wild staat. We geven zoveel mogelijk in handen van de bijen zelf omdat we ervan overtuigd zijn dat zij beter dan wijzelf weten wat goed is voor hen.
Wat zeg je? Allemaal goed en wel maar wat bijv. met dat spook genaamd varroa? Eén van de vele vragen waarop we ook hier naar antwoorden gaan zoeken.

We zijn de Oudenaardse Imkersvereniging bijzonder dankbaar dat we hier de ruimte krijgen om dit onderwerp wat uit te diepen. De vereniging is niet verantwoordelijk voor de inhoud van wat hier te lezen is. Dat zijn wel ondergetekende en eventueel andere auteurs.
Deze site is nooit af of volledig. We hopen dat die steeds blijft leven en groeien. De site is er voor jou.
Lode Devos


Met alles wat ik tot nu gelezen heb en nog veel meer met alles wat imkers met echt veel Warré ervaring me leerden hoorde ik altijd dat de basis Warrékast vooral op het vlak van ventilatie "moest" verbeterd worden.
Daarom is de zogenaamde eco-bijenkast van JM Frèrès echt wel een grote stap vooruit.
Jean Marie Frèrès had een heilig respekt voor het werk van Warré maar heeft voor een paar echt belangrijke verbeteringen aan de klassieke Warré kast gezorgd.
In het Januari nummer van konVIB komt er nog een bijdrage hierover .
Voor mij is de meest geniale vondst van Frèrès het simpele gebruik van muggengaas bovenop het bovenste hoogsel waardoor de bijen enorm geholpen worden om geheel zelf temperatuur en vocht te kunnen regelen in de kast.
Ondertussen mocht ik met eigen ogen aanschouwen hoe dit werkt. 
Maar ik bespaar jullie de uitleg hier. In het komende nummer van het tijdschrift wordt alles uitgelegd.


Een "must" voor iedereen die met "natuurlijk" imkeren bezig is.
Was één van de eerste sites waar ik indertijd op terecht kwam.
David Heaf (The Beefriendly Beekeeper) is een van de eerste namen die je tegenkomt als je in een wat "ruimer sop" op zoek gaat ivm imkeren.

http://www.dheaf.plus.com/warrebeekeeping/beeindex.htm
Anderen lieten al die naam vallen op dit forum.
Er zijn massa's boeiend materiaal te vinden maar helaas vaak alleen in het Engels (vooral ook over bijv. werken met Top Bar Hives) of in het Frans als 't over Warré gaat.

Ik heb al vaak gedacht om voor te stellen om bijv. op de site van konVIB een hoofdstuk in te lassen waar basisinfo ivm natuurlijk imkeren een plaats zou kunnen vinden.
Ik ben als de dood voor een benadering waarbij we de bijenwereld gaan opsplitsen in de gewone en de natuurlijke imkers. Vandaar dan ook dat ik blij ben om hier een plaats gevonden te hebben bij,de Oudenaardse Imkervereniging
Zo heb ik echt goed kontakt met m'n buren landbouwers ook al weten die zeer goed dat ik hun manier van landbouw gewoon totaal afkeur. 
Ik blijf ongelofelijk dankbaar voor alles wat ik al van "klassieke imkers" mocht en nog mag leren
Maar ik blijf er nog meer van overtuigd dat er bepaalde zaken zijn die je met bijen beter niet doet en andere dan weer wel.
Laat ons daar in alle openheid van mening over wisselen.

Met dank aan onze sponsors : gemeente Horebeke en stad Oudenaarde. Private sponsors Browaeys NV, Nxtlvl
sponsors-2016-oudenaarde